dem: 27.01.2017 11:01 xwendin: 126

مانیفەستۆیا نەتەویا کورد

 

مانیفەستۆیا نەتەویا کورد

ئه‌رده‌لان گۆران ( هه‌ورامی)

پێشەکی
پێناسەیا نەتەویا کورد و کوردستان
کێشە و پرسێن سەرەکە
نرخێن نەتەوی
ھکمێن گشتی
ستراتەژیا نەتەوی
ئالتەرناتیفێن چارەسەری

پێشەکی
وەختا کو، ئەرەب ھین ژی بەربەر و ھۆڤ بوون، ترک ل ناڤەراستا ئاسیا قەرەچ و کۆچبەر بوو، فارس ھین نزانیبوون ژیان و شارەستانیەت چیە، ھەشاماتا رۆژاڤایی ھین ھەبوونا خوە نەبوو، باڤ و باپیرێن مە، زار و زاچکێن ئادەم و ھەڤا، پسمام و خورزیێن قابیل و ھابیل سیبەر سەرە ئیسرافیل و ئیزرایل ل مەزۆپۆتامیا خوەدان شارەستانیەت، ژیان و ھەشامەتا خوە بوون، د ھەر واری دە پێشەنگیا دامەزراندنا ژیان ل سەر ئەردێ دکرن.
بەریا کو، ئەرەب ببن خوەدان قۆران، ترک کۆچبەری رۆژھلاتا ناڤین ببن، فارس پەسنێ شارەستانیەتا خوە بدن، بەریا کو، ئیدەۆلۆژیا ئیسلامیەت د شکەفتێن چۆلا ئەرەبستانێ دە ھاتە ئامادەکرن، بەریا کو، تابۆ و سیبەرێن ھۆڤێ ب ناڤێ ئۆلێن ئاسمانی ژ ئەردێ بەر ب ئاسمانان ڤە بێن شاندن، بەریا کو، داگیرکەر و ئیمپریالیستێ مەزن سارگۆن ھینێ داگیرکەری و کەدخواری ببە کورد ل مەزۆپۆتامیا ل گەل خوەدانوەندێن خوەیێن بێھەمپا، لگەل پەیخەمبەر، رێبەر و رێزانێن خوە دە تۆڤێن ژیانێ بەلاڤی سەراسەرێ جیھانێ دکر.
بەریا کو، خەلکێن جیھان و رۆژھلاتا ناڤینیا ئیرۆیین ھینی خوەداپەرەستی، زانەست، چاندن و رێچکێن دنیێن ژیانێ ببن، باڤ و باپیرێن مە زانست، چاندن، خوەندن و خوەداپەرەستی دەرباس کربوون و خەلکێن دن ھینێ وان تشتان دکرن.
بەریا کو، ئۆل، خوەدا، نەتەوە، وەلات، مرۆڤاھی، ماف، ژیان و دۆماندنا ژیانێ ل جیھانێ دە ببن خوەدان واتە، بەریا کو، تشتەک ب ناڤێ سینۆر و داگیرکەری بکەڤن سەر ئەردێ و ببن پیشەیا ھنەک کەسان، کورد خوەدان ئۆلا مھرپەرەستی بوون، کورد خوەدانێ خوەداوەندا مھر و باشی بوو، کورد خوەدان نەتەوە و ئیدەۆلۆژی بوو، کورد خوەدان وەلاتێ مەزۆپۆتامیا و شارەستانیەتا نەۆلۆتیک و پارێزەرێ مافێ وەکھەڤیا مرۆڤان و پێشەنگێ ژیانێ بوو.
ھین ژی کەس ھین نەببوو کو، ژ بۆ ژیان و بەختەوەریێ تێبکۆشە لێبەلێ کورد د بن سیا فەلسەفەیا زەردەست دە ھینێ سێ رێچکێن سەرەکەیێن ژیانێ ببوو، ھین ژی نووھ، مووسا، ئیبراھیم، ئیسا و موھەمەد ل سەر ئامادەکرنا بیردۆزیێن خوە ت پلانەکە وان نەبوو و ھین ژی قەد نیشانەک ژ وان نەبوو کو، کورد خوەدان ئۆلا یەکتاپەرەستی بوو و د چارچۆڤەیا سێ رێچکێن سەرەکەیێن زەردەشتیزمێ دە خوەدایەک بۆ خوە ب ناڤێ ئەخلاق و ئیرادەیا ئازاد بۆ خوە دانی بوو و ل سەر ئەساسێ ھزر کرنا باش، بیستنا باش و کریارا باش دە پێشەنگیا ئۆلان دەکر و بۆ دۆماندنا ژیانا خوە رێز ژ ھاویردۆر و ژینگەھێ دگرت و بۆ بەردەوام کرنا زنجیرەیێن ژیانێ رێز ژ جاندارێن زایەند دگرت و بۆ وەلەداندنا نبشێن ژێھاتیتر چارچۆڤەیا بیردۆزیا خوە نوژنتر دکر.
بەریا کو، جیھان و خەلکێن دنیێن جیھانێ ھینێ ئۆلداری و سیاسەتێ ببن، باڤ و باپیرێن مە ئۆلدار و سیاسەتمەدار بوون، ھین ژی ئیدەۆلۆژیێن دۆگماتک و ئۆلێن خەیالپەرەست مرۆڤان پیرۆز بکن و بگەھینێن ئاستا ئافرێنەر و بۆ خوە بکن مینا خوەداوەندان و ژ وان رە سجدە ببن د جڤاکا کورد دە خوەدا بۆ خوە پیرۆز بوو و مرۆڤ و مرۆڤاتی ژی نە وەک سێیا خوەدێ بەلکی وەک راستیا ھەبوونا مرۆڤ، پیرۆز بوون.
دەم و دەوران دەرباسبوون، کورد، ئەرەب ھینێ ئاقلێ کر، فارس ھینێ ژیانێ کر و ترک خوەدان کر و ھینێ ژیانا بکۆمی کر، وان ھینێ وەلاتداری و ھاستێن مرۆڤاتی کر. لێ مخابن ستێرکا گەشیا کورد و جڤاکا کورد ھێدی ھێدی کەت بن سیا ئەورێن رەشیێن داگیرکەری و نیفاقێن ئۆلپەرەستیا درەوین و نەتەوەپەرەستیا بێچاندییا ئەو نەتەوە و کەسێن کو، ژ کورد ھینێ ژیان، ئۆلداری، چاند و نەتەوی بوونێ ببوون.
ئیدەۆلۆژیەک ب ناڤێ ئیسلامیەتێ ژ چۆلا ئەرەبستانێ ھات، ب زۆرێ شمشێر و خەنجەران و د بن درۆشمەیا ئۆقتلوو یۆقتلوو دەست ب کوشتنا باڤ و باپیرێن مە کر، ئۆلا مەیا پیرۆز و یەکەمین ئۆلا مرۆڤاھی، ئۆلا مرۆڤدۆستی و ژینگەھ پارێزی، ئۆلا کو، ئیدەۆلۆژیا ئیسلامێ ژێ وێ ھێز وەرگرتبوو قر کر. ئۆلا زەردەشت و زەردەشتی کرن گاور و بۆ خوە، خوە کرن سیا خوەدا ل سەر ئەردێ.
سیێن درەوینێن خوەداوەندەکی بۆ جارا یەکەم جڤاکا مە پەرچە کرن، پاچە و دابەش کرنا جڤاکا کوردیا یەکەمین ب زۆرێ خەنجەرا ئەرەبێن کو، ھەتا بەرێ دەمەکی نەدزانین، ژیان، مرۆڤاھی و بیردۆزی چیە دەرفەت و پەراوێز خستنا جڤاک و گەلێ کورد خوەش کر.
د یەکەم پلا دابەشکرنێ دە کورد بوون دو بەش، گاڤر و مسلام، ئاگر کوردێن رەسەن و گرێدایێ ئۆلا زەردەشتی بوون و کوردێن بزۆر ئیسلام بوویی ژی وەکە بەشەکە دن ژ جڤاکا کورد، بۆ رزگاربوون ژ مرنێ و ھەروھا بۆ خوە پاراستن ژ شەفەقەت و کنا ئەرەبێن نەزان و ھۆڤێن وێ سەردەمێ نەچار مان ئیدەۆلۆژیەکە داگیرکەریا ئەرەبی بپەژرینێن.
پەژراندنا وێ ئیدەۆلۆژیا ھان دەستپێکا فەلاکەت و کارەساتێن دژی گەلێ کوردە، ژبەر کو، کورد ل سەر چەندین گرووپ و تیمێن ئۆلی ھاتە دابەشکرن، سونی، شی، زەردەشتی، ئیزدی، ئەلەوی، وەھابی و وھد…
ھەر کو، دچوو ئەو پەرچەبوون وەکە کرمەکی جڤاکا کورد و رھێ یەکیتیا نەتەوییا کورد ژ ناڤ بر، کورد کر دژمێن و نەیارێ خوە، رێیا دەستھلاتداریا سلتان، خەلیفە و شێخێن بیانی ل سەر کورد خوەش کر.
بەخت رەشیا کورد لگەل پەژراندنا بزۆرییا ئیسلامیەتێ دەستپێ کر، ئیسلامیەت د دەستپێکێ دە جڤاک و پشت رە ژی وەلات و ئاخا ما پەرچە کر و رێ ژ بۆ کەدخواری، مەتینگەریا کوردستان و کۆمکوژی و ژ ناڤ برنا گەلێ کورد خوەش کر.
ژ خوە بێزار کرنا کورد، نەھێشتنا باوەریا کورد ب خوە، دەستپێ کرنا شەر د ناڤا جڤاکا کورد دە، دامەزراندنا سیستەما ئەشیری و کۆلە کرنا ژنان د ناڤا جڤاکا کورد دە تونە کرنا ئرادەیا تاک و جڤاکا کورد و خوە ب کێم زانینا تاکێ کورد ل ھەمبەر داگیرکەر و کەسێن بیانی دە بەرھەمێن پەژراندنا ئیدەۆلۆژیا ئیسلامی نە بۆ جڤاکا کورد و گەلێ کورد.
ب قەبوولکرنا ئیدەۆلۆژیا ئیسلامیەتێ مشک و ھشێ تاک و جڤاکا کورد ب گشتی ھاتە ئاسمیلەکرن، نەتەویەت، ناسەمانەیا نەتەوی، وەلات، بەرەژوەندیێن نەتەوی، ئیرادە و چاندا نەتەوی، ماف و وینا نەتەوی تەڤاھیا وان بوون قوربانیا پەیڤەکە بێ واتە ب ناڤێ ئۆمەتێ، ئۆمەتا کو، ب تونە کرنا گەلان، ب بیانی کرنا گەلان ژ رەسەن و راستیا خوە ھاتبوو دامەزراندن.
نیفاقا کو، د بن ناڤێ ئۆمەتبوونێ دە کەتیە ناڤا جڤاکا کورد، چاندا کوردی ھەتا ئاستەکە بەرچاڤ بێباندۆر کر و چاندا بێبنگەھیا ئەرەبی ل سەر جڤاکا کورد فەرز کر.
بەریا ھاتنا ئیسلامیەتێ بۆ کوردستانێ و قەبوولکرنا ئیسلامیەتێ ژ ئالیێ کوردان ڤە پەرگالەک ب ناڤێ پەرگالا ئەشیری د ناڤا جڤاکا کورد دە ت ھێز و باندۆرەکە خوە تونەبوو، لێ ب ھاتنا چاندا ئەرەب و فەرز کرنا ئیدەیا ئۆمەت بوونێ ل سەر گەلێ کورد، پرۆسەسا بھێز بوونا ئەشیرەت ژی بوو وەکە پێنگاڤەکە دنیا گرین و بباندۆر بۆ پارچە کرنا جڤاکا کورد.
ئیسلامیەت ژ بلی پارچە کرنا ئیدەۆلۆژی و ئۆلی ھەڤدەم د وارێ ئەتنیکی و زمانی دە ژی دەست ب پارچە کرنا جڤاکا کورد کر. ئەو پارچە کرنا ھان دەرفەت بۆ پارچە کرنا وەلات ئافران. لەورە ژبەر پارچە بوونا ئۆلی و ئەتنیکییا جڤاکا کورد، گەلێ کورد نکاری د دەما پارچە کرنا کوردستانێ دەیا ل گۆری پەیمانا قەسرێ شیرین ببە خوەدان ھەلوەستەکە یەکگرتییا نەتەوی، ژبەر کو، بەشەک ژ کورد پشتگیریا ئیمپەراتۆریەتا سونییا ئۆسمانیان دکر و بەشەکە دن ژی پشتگیریا سەفەویێن شییێن ئیرانێ کرن.
پرۆسەسا پارچە کرنا جڤاکا کورد ب ھاتنا ئیسلامیەتێ دەستپێ کر و پێنگاڤ ب پێنگاڤ گەھێشتە وێ ئاستێ کو، کوردستان ببە چار پارچە و گەلێ کورد ژی د ناڤا وان پارچەیان دە ل سەر چەند پەرچەیێن دنیێن وەکە، شی، سونی، ئەلەوی، ئیزدی، کاکەیی و وھد.. ھاتە دابەشکرن. ب ڤێ رەنگی ھەر مەلەیەکە کورد ل دژی مەلەیەکە دنیا کورد، ھەر ئەشیرەتەکە کورد ل دژی ئەشیرەتەکە دنیا کورد، ھەر زاراوەیەکە زمانییا کورد ل دژی زاراوەیەکە دنا کوردی و تەڤاھیا وان ژی ل دژی یەکیتیا نەتەوی و یەکیتیا وەلات ژ ئالیێ داگیرکەرێن بیانی و دەمبشیر ڤە ھاتن بکارانین.
ئەو پەرچە کرن و ژ خوە بیانی کرن و ژ جەوھەرا خوە دور خستنا جڤاک و تاکێ کورد گەھێشتە ئاستەک کو، کورد بۆ رازی کرنا دلێ نەیار و داگیرکەران شوور ل ھەڤوو دو کێشا، شەرێ خوە کر، گەلێ کورد ئەوقاس ژ راستی و رەسەنتیا خوە ھاتە دوورخستن کو، بۆ مریشکەک ئانژی بۆ بزن و پەزەکی شەرێ ھەڤوودو کرن. کەس ئاگەھ ل وەلات، نەتەوە، ناسنامەیا نەتەوی، بەرەژوەندیێن نەتەوی، چاندا نەتەوی و زمانێ کوردی نەما.
د ناڤ رەوشەکە ب وێ رەنگی دە د نیمەیا یەکەمیا سەدسالا ٢٠ان دە جارەکە دن وەلاتێ مە ژ ئالیێ داگیرکەرێن بیانی و ئاخایێن وان ڤە ل سەر چار پارچەیێن جۆگرافی ھاتە دابەشکرن و سینۆرێن چێکری بوون بەشەک ژ ژیانا گەلێ کورد.
پارچە کرنا دویەمینیا کوردستانێ رێیەکە وسا بۆ تونەکرن، ئاسمیلەکرن و ژناڤبرنا گەلێ کورد خوەش کربوو کو، جیھان ل ھەمبەر کۆمکوژیا کورد، ئەنفال، کیمیاباران کرنا و وێران کرنا کوردستانێ نەتەنێ بێدەنبوو بەلکو، ھێزێن جیھانێ بەرھەمێن نوویێن خوە ژی ل کوردستان و ل سەر گەلێ کورد دجەرباندن.
پەترۆل و چاوکانیێن بێنەردێیێن کوردستانێ دبرن، د شوونا کو، پشتگیریا گەلێ کورد بکن چەک و تەقەمەنی چێ دکرن و ل سەر گەلێ کورد د ناڤا کوردستانێ دە دجەرباندن.
تراژەدیێن سەدالا ٢٠ان میناکێن بەرچاڤێن، ھەر چەند ھژمارکە رێبەر و رێزانێن ڤێ دەمێیێن کورد وەکە، سەیێد رزا، مالبەتا بەدرخانان، شێخ مەھموود ھەفید شێخ سەید، شێخ ئەبدولسەلام و شێخ ئەھمەد بارزانی ھەول دان داکو، کورد و گەلێ کورد بکن یەک لێ مخابن ژبەر باندۆرا ئیسلامیەت و داگیرکەرانیا ل سەر گەلێ کورد ئەو ھەولدانێن ھان نەگەھێشتن ئەنجام، لێ رێیەکە روونی نیشان دان.
لازمە ئیرۆ ئەم ل ھەمبەر چەند راستیێن دوور ژ ئەقلیێن کو، ژ ئالیێ داگیرکەران ڤە ل سەر گەلێ مە ھاتنە فەرزکرن ببن خوەدان ھز و رامانەکە زانستییا نەتەوی و سەردەمیانە. ژبەر کو، جڤاکا کورد یاکو، کەتیە بن باندۆرا ئیدەۆلۆژیێن بیانی و داگیرکەر، کێشەیێن وێ بوونە دو بەرابەر، کێشەیێن جڤاکێیێن خوە و کێشەیێن کو،یێن پەرگال و جڤاکێن دنێن لێ ژ ئالیێ ئیدەۆلۆژی و دەستھلاتا داگیرکەران ڤە ل سەر جڤاکا مە ھاتنە فەرزکرن.
پەرگال و ئیدەۆلۆژیێن داگیرکەر ژ بۆ دۆماندنا دەستھلاتداریا خوە و ھەروھا ژبۆ رزگارکرنا جڤاکێن خوە، کێشەیێن خوە ئانینە ناڤا جڤاکا کورد و گەلێ کورد گیرۆدەیا وان کێشەیان کرنە.
پرسا ژنان، پسا بێباوەریا تاک، پرسێن تاجز، پرسا نفرەت ژ خوە کرن و ئەوینا بێیانیان و چەندین پرسێن دن تەڤاھیا وان پرسێن جڤاک و پەرگالێن داگیرکەرێن کو، ل سەر جڤاکا کورد ھاتنە فەرزکرن، وەلاتێن کو، ئیرۆ کوردستان داگیرکرنە، بۆ خوە ژ ئالیێ چەند ھێزێن دن ڤە ھاتنە داگیرکرن لەورە جڤاکا کورد جڤاکەکە کو، بندەستێ جڤاک و پەرگالێن بندەستە، داگیرکەر ل ھەمبەر کوردستان و گەلێ کورد ھەڤدەم لگەل بکار ئانینا وان رێ و رێبازان کو، ل ھەمبەر وان تێن بکارانین رێبازێن دن ژی ل دژی گەلێ کورد و کوردستان بکار تینن.
میناکا وان تشتان گەلەک بەرچاوە، ئەگەر ئەمپەریالیستێن جیھانی ل دژی ئەرەب ئانژی ترکان پۆلیتیکایێن ئاسمیلاسیۆنێ دمەشینن، ئەرەب و ترک ژی ئەو پۆلیتیکایا ھان ب ئاوایەکە دن و د چارچۆوەیەکە بەرفرە دە ل دژی گەلێ کورد بکار تینن. سۆسیالیستێن جیھانێ ل ھەمبەر فارسان بندەستیا ئابووری بکار تینن، فارس ژی ئەو بندەستیا ھان ب رێ و رێبازێن دن ل دژی گەلێ کورد بکار تینن.
لازمە بۆ چارسەر کرنا وان کێشە و ئاریشەیان، بۆ رزگار بوونا جڤاکا کورد ژ وان بندەستیان و بۆ نەھێشتنا باندۆرا جڤاک و پەرگالێن داگیرکەر ل سەر جڤاک و گەلێ کورد، گەلێ کورد وەگەرە سەر راستیا خوەیا نەتەوی و دەڤ ژ ئیدەیێن تراژیکیێن سەدسالا ٢٠ان بەردە.
ھەتا جڤاکا کورد و گەلێ کورد، وەنەگەرن سەر راستیا خوە، دەڤ ژ ئیدەیێن بیانیان بەر نەدن و خوە ل سەر راستیا خوەیا نەتەوی پێناسە نەکە  رزگاربوونا وێ ژ بندەستی و پارچەبوونێ نەممکونە. ژبەرکو، بندەستی و داگیرکەری بوونە وەکە کرمەکی کەتنە ناڤا جڤاکا کورد و رۆژ برۆژ ئەو جڤاکا ھان و پیوەرێن ئەخلاقی و نەتەوییێن وێ جڤاکێ تونە دکن.
د وێ واری دە بریا ھەر تشتەکی دبە پارت و ئالیێن سیاسییێن کوردی و رەوشەنبیر و مەلەیێن ئۆلی وەکە جەزایەک ل ھەمبەر ئەو خیانەتێن کو، ھەتا نھا ل گەلێ کورد کرنە دەستپێکەک نوو دەستپێ بکن و ببن پێشەنگ بۆ جڤاکا کورد داکو بکارێبە خوە ژ زەدووبەندێن بندەستیێ رزگار بکە.
پارت و ئالیێن سیاسییێن کوردی، رەوشەنبیرێن کورد و مەلەیێن کورد بۆ تاوانەکە گەلەک مەزن ل دژی گەلێ کورد پێک ئانینە، ھەر چەند ب ناڤێ کورد و کوردستان خەبات کربن ژی لێبەلێ ھەرتم وەکە فاکتەرەک ل ھەمبەر کورد و جڤاکا کورد رۆلەکە ئەکتیف لیستنە.
بۆ نموونە پارت و ئالیێن سیاسییا بنەزانی یان راستەراستیا ل سەر خوەستەکە خوە ئانژی ل سەر زەختێن دەردۆرێ دەرفەتا دابەشکرنا جڤاکا کورد خوەش کرنە، رەوشەنبیرێن کورد د شوونا کو، راستیا نەتەوە و ناسنامەیا نەتەوی و زمانا نەتەوییا کورد بپێش بخن دەرفەت بۆ زال کرنا زمانێن بیانی ل سەر گەلێ کورد خوەش کرنە، ئەو رەوشەنبیر جورەک بوونە کو، کار کرن ئانژی خەبات کرن ب زمانێ کوردی بۆ وان شەرم بوویە، مەلەیێن ئۆلی ژی نەکەمی پارت، ئالیێن سیاسی و رەوشەنبیران خیانەت ل گەلێ کورد کرنە، مەلەیێن ئۆلی ھەرتم و ھەر کات ئەرزانترین فاکتەر و ئالاوێ دەستێ داگیرکەران بوونە و پارچە کرنا گەلێ کورد و ئافراندنا فتنە و نیفاقان د ناڤا جڤاکا کورد دە و دبن ناڤێ ئۆمەت و ئۆمەتگەرایی دە وسا ل گەلێ کورد کرنە، وسا ب ھەستێن ئۆلییێن کورد لیستنە کو، ئۆمەتبوون ژ بۆ وان ژ نەتەویەت و ناسنامەیا نەتەوی گرینگترە.
د چارچۆوەیا وان گۆتنان دە لازمە ب لبەر چاڤ دەرباسکرنا رەوشا کورد و کوردستان د سەدالا ٢٠ان و نیمەیا یەکەمیا سەدسالا ٢١ان دە کێشەیێن جڤاکا کورد، کورد و کوردستان رێز بکن و چارچۆوەیەک ژی بۆ چاوەتیا چارەسەر کرنا وان کێشەیان ئەشکەرە بکن.
د پێناسە کرنا وان کێشەیان دە ممکونە چەند ئالیێن ئۆلی ئانژی ئالیێن سیاسی وسا بھزرن کو، ئەو کێشەیێن کو، من بەھسا وان کریە نەکێشەن و ت پرسەک ب وێ رەنگی د ناڤا جڤاکا کورد و کوردستانێ دە تونەیە لێ بەلێ دبە باش بزانبن کو، ئەو رێزبەندیا ھان نە ژ ئالیێ پارتیەکە سیاسی ئانژی ژ ئالیێ کەسەکی ئۆلییا سۆسیالیست و دەمۆکرات ڤە ھاتنە دەستنیشانکرن بەلکو، ژ ئالیێ کەسەک نەتەوە پەرەست، کەسەک کو، ھەتا داوی باوەریا خوە ب نەتەوەپەرەستیا سەردەمیان و دەمۆکراتیک بۆ رێزگاربوونا کورد و کوردستان ژ بندەست و نەخوەشیێن بندەستی ھەیە.
نەتەوەپەرەستیا کو، ئەز قالا وێ دکم رەد کرنا ت نەتەوە ئانژی ناسنامەیەکە دن قەبوول ناکە، ئینکار، تەشھیر و بکێمزانینا خوە و ت نەتەوەیەکە دن قەبوول ناکە. راستیا کو، دبە ئەم بزانن ئەوە ھەتا ئەم وەکە کورد ناسنامەیا خوەیا نەتەوی نەپارێزن و دبن چارچۆوەیا ئەو ناسنامەیا ھان دە ب ئالیێن دەردۆر رە نەدن نەستینن کەس ھەسابێ بۆ مە ناکە، ئەم نکارن د دەمەکی دە کو، ناسنامە و ھەبوونا مەیا نەتەوی ژ ئالیێ وەلات، ھێزیا دەولەتەکی ڤە وەرە ئینکارکرن و ئەمێ بژن ئەم دخوازن د بن سیبانا پەرگالەکە دەمۆکراتیک دە لگەل وێ پەرگالا ھان ژیان بکن، ئەو شاشتیەکە گەلەک مەزنە و ھەتا نھا ژی ژ ئالیێ گەلەک پارت و ئالیێن سیاسییێن کورد ڤە ھاتنە کرن، دووبارە کرنا ئەو شاشتیا ھان خیانەتەکە گەلەک مەزنە ل گەلێ کورد و ت جاری دیرۆک ئەو خیانەتا ھان ژبیر ناکە.
پرۆپاگەندە کرنا بۆ زمانێ پەرگالێن داگیرکەر ژی ھەر وەکە سەپاندنا کۆمکوژیە ل سەر گەلێ کورد و زمانێ و ناسنامەیا کوردی، لەورە دبە رەوشەنبیرێن کورد ل جەوھەرا خوە وەگەرن و تۆبە بکن ژ وان خزمەتێن کو، ھەتا نھا بژ ئەدەبیات و ناسنامەیا وەلاتێن داگیرکەر کرنە، دبە داخوازا لێبوورینێ ژ گەلێ  کورد بکن ژبەر کو، وەکە رەوشەنبیرێن کورد ھەتا نھا خزمەتا ناسنامە و ئەدەبیاتا کوردی نەکرنە.
داگیرکەر ب ئارمانجا پێشی گرتن ژ یەکیتیا نەتەوییا کورد و دەرخستنا زمانەکە یەکگرتییا کوردی ب ھەر ئاوایی ھەول دایە و مخابن ئەو کوردێن کو، قاشۆ رەوشەنبیرێن کەتنە ناڤا وێ لیستۆکا ھان و ھەر وەکە داگیرکەر و ھەر ب زمانێ داگیرکەران دبێژن، نەممکونە کورد بدن یەک ژبەر زمانێ وان جودایە و دەرخستنا زمانەکی یەکگرتییا کوردی زەھمەتە و نابە، ئەو کەسێن کو، تشتێن وسا دبژێن ھین نزانن زمانێ کوردی چیە، دیرۆکا وێ جیە خوەدان چەند زاراوەیە، ب تەنێ زاراوەیا سۆرانی دزانێ لگەل ئەرەبیەکە داگیرکەر و رادبە دبێژە زمانێ کوردی نەتو زمانە و کەس نکارە زمانەکی کوردییێ یەکگرتی چێ بکە، رەوشەنبیرەکە دنیێ کو، بچەک سۆرانی لگەل فارسی دزانە ھەر وسا دھزرە، ئەو رەوشەنبیرێن کو، زمانێ قرمیش یاپمیش، گەلمیش ژی دزانن ژ خوە ھەر د خوینا خوە دە پشتگیریا نەبوون و تونە کرنا زمانێ کوردی کرنە.
مەلەیێن ئۆلی ژی نەکێمی وان زەرەر دانە جڤاکا کورد و کوردستان، دبن ناڤا گەھێشتن ب جەنەت و ئۆمەت بوونێ دە ھانا خەلک ددن داکو، ئۆمەتبوونێ ل سەر نەتەوە و جەوھەرا خوە فەرز بکن، ھەر چەند مەلەیێن ئۆلی ژی بن لێبەلێ خافلن ژ وێ یەکێ کو، خوەدێ دبێژە کەسەک کو، راستیا خوە ئینکار بکە نە نمێژ نە ژی ئیبادەتێن ڤی نایێن قەبوولکرن.
بەلێ جڤاکا مە کێشە و ئاریشەیێن خوەیێن گرینە ھەنە، دبە ئەم وێ راستیێ قەبوول بکن و ب ھەر ئاوایی ب رھ و ھەستەکە نەتەوی ھەول بۆ چارەسەر کرنا وان کێشەیان بدن.
ئەگەر ژ رھێن وەشارتییێن گەلیێ زیلانێ، ژ ھەستیێن زندییێن کو، د چۆلێن ئیراقێ دە ب ئاوایەکی زندی ھاتن وەشارتن، ئەگەر ژ وان دایکان کو، ھین ژی د ھەسرەتا دیتنا برا، باب، زارۆ و مێرێن خوەنە، ئەگەر ژ زیندانێن ئەبووخۆرێب، دیزلاباد، سنە، ئامادە، ئەگەر ژ گوندێن کاولکرییێن بارزان، باکور، رۆژھلات، ھەلەبجە، ئەگەر ژ تەنافێن قەنارەیانیێن بەخدا، تەھران، ئەنقەرە و دیمەشق، ئەگەر ژ زارۆکێن بچووکیێن پەنابەر وەرە پرسین کا جڤاکا کورد کێشەیێن خوە ھەنە ئان نا ڤێ بێگۆمان بێژن بەلێ ھەنە و یەکیتیا مەیا نەتەوی تونەیە، ئەم ژ خوە ھەز ناکن و شەیدایێ بیانی و داگیرکەرانن.

پێناسەیا نەتەوییا کورد و کوردستان
ھەر وەکی دیرۆکا سەردەست و زالمان ژی نکاریە ھەبوونا کورد و کوردستانێ ئینکار بکە، نە دیرۆکا دەڤکی نەژی دیرۆکا نڤیسکییا سەدسالێن بووری ویا دەما نھا ژی نکارینە چاڤێن خوە ژ ھەبوونا کورد و کوردستانێ بگرن. ژبەر کو کورد وەکە نەتەوە و کوردستان ژی وەکە ئەردنگاریەکە بەرفرە ھەر ھەرتم د ناڤا ھەڤسەنگیێن سیاسی، ئۆلی، جڤاکی، ئابووری و شارەستانی دە خوەدان رۆلەکە گەلەک گرینگ بوویە.
ھەر چەند وەکە نەتەوە ھەتینە دابەشکرن و ھەر چەند وەلاتێ مە ژی ھەر وەک نەتەوەیا مە ھاتیە دابەشکرن و داگیرکرن لێبەلێ لازمە ئەم بزانن بەریا کو، سارگۆنێ سوومەری بناخەیا داگیرکەری ئاوا بکە، بەریا کو، سوومەری بنگەھا زانینێ دانن، بەریا ھەموورابی دەست ب دانینا قانوونێن خوە بکە، ل مەزۆپۆتامیا نەتەوەیەک ھەبوویە و پێشەنگی بۆ ژیان، شارەستانی و مرۆفاتی کریە.
دیرۆکا میلادی ٢٠١٤ سالە ویا ئیسلامی ژی ١٣٨٠ سالە لێ دیرۆکا مە ژ ٢٧١٥ سالان دەرباس بوویە. ژ دیرۆکا ملادی ٧٠١ سال ئەم ل پێش دەنە و  زێدەتر ژ ٥٠ قەرنان ژی ئەم د پێش دیرۆکا ئیسلامی دەنە، ئەو نیشانا ھەبوونا کورد و کوردستانێیە.
کوردستان وەکە ئەردنگاری ئانژی وەکە جۆگرافی ژ وەلاتەکی رە تێ گۆتن کو، د ناڤبەرا ٥ وەلاتێن ترکیە، ئەرمەنستان، ئیران، ئیراق و سووریایێ دەیە.
نەخشەیا کوردستانێ ژ دەریایا ناڤەراست دەستپێ دکە  ب خەتەکە نیمراست بەر ب سەر ڤە ھەتا پشتی ناڤچەیا زارایا ل سیواسێ دجە، ژور ژی ب ھەمان ئاوایی وەکە خەتەکە نیمەراست ب چەند قۆسێن بچووک بەر ب سەر ڤە دچە دگەھێژە دەڤەرا قادیر ژ دەڤەرا قادیر ھەتا پشتی چیایێ ئاق بابا دچە. ژور ژی ل پشت ئەریڤانێ لگەل رووبارا ئاراسێ بەر خوە ددە سەر گۆلا ئۆرمیە، ژور وەکە خەتەک نیوەراست بەرب رۆژھلاتێ ڤە ھەتا پشتی مایاندووابێ دچە لور دچە چیایێ قەرەداخ، ژور ل پشت ب بیجارێ ڤە دچە ھەتا فۆمەز ئەرەب پشت رە بەرێ خوە بەرب رۆژاوایێ ڤە ددە ناڤچەیا ھوسێنبەگ، ژور دچە برووجەرد و کرین، ژور ژی دچە دەرەشار، پشت رە دچە دێھلۆران، ژور د ژێر بەدرەڤە دچە مەندەلی ژور ب قۆسەکە وەکری بەرب ھوندر و داخستی بەرب دەرڤە بەرێ خوە ددە مووسل ژ مووسلێ ژی قۆسەکە مەزن بەر ب دەرڤە لێدبە و بەرێ خوە ددە دەریایا ناڤەراست و دگەھێژە مەدیترانە. ( دەریایا  ناڤەراست).
ئەو ئەردنگاریا ھان کو، د ناڤبەرا ٥ وەلاتان دایە و وەکە دەمانچەیەکە لوولە کۆرتیا قەدیمە، کوردستانە.
ھەر چەند کوردستان ھاتیە پارچە کرن لێبەلێ لازم داگیرکەرێن کوردستان و نەسلێن نوویێن کوردستانێ بزانبن کو، بەریا ئەو دەولەت و وەلاتێن کو، کوردستان ل سەر وان ھاتیە دابەشکرن وەرن دامەزراندن کورد ل سەر ئەردنگاریا ھان ھەبوونە و ئەو ئەردنگاری ژی ناڤێ خوە کوردستانە.
ژبەر پارچە کرن و دابەشکرنا وەلاتێ مە د ناڤبەرا داگیرکەر و نەیاران دە، ھین ژی بەشەکە گەلەک مەزن ژ جڤاکا مە وسا دفکرە کو، ت وەلات ئانژی ت ئەردنگاریەک ب ناڤێ کوردستانێ تونەیە، ئەو یەک ھەر چەند ھزرا بەشەک ژ جڤاکا مە بە ژی لێ بەلێ بەرھەمەکە مەزن و مەترسیدارا پرۆپاگەندەیێن نەیار و داگیرکەرانە ل دژی ھەبوونا کوردستان و گەلێ کورد.
گەلەک جاران پێش ھاتیە کو، کورد ل باشوورێ کوردستانێ کوردێن بەشێن دنیێن کوردستانێ ژ خوە دوور دبینن و وەلاتێ وان ژی وەکە بەشەک ژ وەلاتێ خوە نابینن. ئانژی ئەگەر ناڤێ کورد بنن دبێژن کوردێن ئیراقێ، کوردێن ترکیەیێ، کوردێن ئیرانێ ئانژی کوردێن سووریایێ. بکار ئانینا ئەو پەیڤێن ھان شاشتیەکە گەلەک مەزنە کو ھەتا نھا بوویە سەدەما تراژدیێن گەلەک مەزن ل سەر گەلێ کورد و ھەڤدەم بوویە سەدەما زالبوونا داگیرکەر و نەیاران ل سەر ھزرکرنا گەلێ کورد و ئۆرگانیزەکرنا ھزرا کوردی ل گۆر بەرەژوەندیێن خوە.
لازمە بەریا ھەر تشتەکی ئەم وێ راستیا ھان بزانبن کو، کوردستان نەیێ ئیراق، ترکیە، ئیران ئانژی سووریایە، بەلکو، کوردستانێ راستیەکە کو، ھەبوونا خوە ھەرتم ھاتنە ئینکارکرن لێبەلێ تو جاری نەھاتیە ژھۆلێ راکرن.
وەکە مە گۆت بەریا کو، ئەو وەلاتێن کو نھا کوردستان ژ ئالیێ وان ڤە ھاتیە داگیرکرن، ژ ئالیێ ھێزێن جیھانی ڤە وەرن دامەزراندن کوردستان ھەبوو و راستیەکە بەرچاڤ بوو کو پێشەنگیا مرۆڤاھی د گەلەک واران دە کریە. لەورە لازمە ئەم خالەکی گەلەک گرینگ تو جاران ژ بیر نەکن، ژبەر کو، ھەتا نھا ژبەر گرینگی نەدان ب خالا ھان گەرەک سیاسەتمەدار، گەرەک رەوشەنبیر و ئەگەر میدیا و کەسایەتی ھەتا مامۆستەیێن ئۆلییێن کورد ژی ئان ب زانەبوون ئانژی بێیی زانەبوون تو گرینگیەک ب ڤێ خالا ھان نەدانە و ب ئاوایەکی راستەراست پشتگیریا داگیرکرنا کوردستانێ ژ ئالیێ داگیرکەران ڤە کریە.
ئەو خالا ھان ئەوە کو، گەلەک جارا ئەم دبێژن کوردستانا ئیراقێ، کوردستانا ئیرانێ، کوردستان ترکیە ئەنژی کوردستانا سووریایێ.
بکار ئانینا وان پەیڤان ژ بۆ کوردستانێ ھەقارەتەکە گەلەک مەزنە ل ھەمبەر کورد و کوردستان و کفرەکە کو نە ئەنجیل، قۆران، تەقرات، ئاڤەستا، نە ژی مەشەفا رەش و نە ژی تلمووت نکارن ڤێ کفرا ھان ئەفوو بکن. لازمە بۆ کو، ئەم ژ داگیرکەرێن بندەستێن داگیرکەران رە ب گۆتن و ب پراتیکا خوە ئەو یەک ئیسبات بکن کو، کوردستان یەک پارچەیە بێیی وەرگرتنا نێرین و رامانێن نیشتەجیھێن خوە و ب زۆر و ب کۆمکوژیان ھاتیە دابەشکرن، ژ ئالیێ داگیرکەرێن جیھانی ڤە ل سەر بندەستێن خوەیێن ل رۆژھلاتا ناڤین دە ھاتیە دابەشکرن. نابە ئەم ئەو ھەقارەت و ئەو بێرزیا ھان ل ھەمبەر گەل و وەلاتێ خوە قەبوول بکن ژبەر ڤێ چەندێ ژی دبە ئەم ب ت ئاوایی پەیڤا کوردسانا ئیراق ئانژی کوردستانا ئیران و کوردستانا ترکیەیێ بکار نەبن و وەکە دیار کرنا ھەلوەستا خوە لھەمبەر داگیرکەران و وەکە ھەولدانەک بۆ پاراستنا یەک پارچەییا کوردستانێ پەیڤێن دن وەکە کوردستانا باشوور، رۆژھلات، باکوور ئانژی رۆژاوا بکار ببن. ژبەر کو، بکار ئانینا پەیڤێن کودستانا ترکیە، کوردستانا ئیراق، کوردستانا ئیران نیشانەیا پشتگیری کرن ژ دابەشکرن و داگیرکرنا کوردستانێیە.
پێناسەیا نەتەویا کورد
ممکونە پێناسە کرنا نەتەو ئانژی پێناسە کرنا ناسنامەیا نەتەوی ل گۆر پیوەرن پەرگالا جیھانی ئانژی ل گۆر بردۆزیێن نھایێن جیھانی و ل گۆری پیوەرێن ھەر پێکھاتەیەکە ئەتنیکی گەلەک ئاسان بە، لێبەلێ راستی تشتەکە دنە لەورە پێناسە کرنا نەتەوە ئانژی ناسنامەیا نەتەوی ھنەک جوداتر ژ وان پیوەرێن دیار کریە.
د ھقووقا ناڤنەتەوی دە ٥ مەرجێن سەرەکەیێن دەڤلەت بوونێ ھەنە ( زمانا ھەڤپار، ئابووری، ئاخا دیار کری، نفۆس و ھێزا برێڤەبرنێ)، ئەڤ پێنج مەرجێن ھان بۆپێناسە کرنا نەتەوە و ناسنامەیا نەتەوی خوەدان رۆل و باندۆرەکی گرینگن.
نەتەوە نە ئەوە مرۆڤ د چارچۆوەیا ئۆرف و ئادەتێن ئەشیران دە پێناسەیا وی بکە، ھەروھا نە ئەوە کو مرۆڤ ب لبەر کرنا کنج ئانژی بجیھ کرنا ئۆرف و ئادەتان پێناسەیا ڤی بکە.
راستە کنج، ئۆرف و ئادات و فۆرکۆلۆر و چاند فیگۆرێن گرینگن بۆ پێناسە کرنا نەتەوە و ناسنامەیا نەتەوی لێبەلێ ئەڤ فیگۆرێن ھان ب تەنێ نکارن ببن فاکتەرا سەرەکەیا پێناسە کرنا نەتەوە و ناسنامەیا نەتەوی.
نەتەوە و ناسنامەیا نەتەوی مافەکی خوەزاییە کو ھەر مرۆڤەک د دەما کو ژ دایک دبە، ب ئاوایەکی دەر ئیرادی دبە خوەدان ڤێ مافێ. ئەو ماف وەکە مافێ ژیانێیە، د یەکە چرکەیا کو مرۆڤ ژ دایک دبە ب ئاوایەکی دەر ئیرادی دبە خوەدانێ ڤێ مافێ.
ئەم ب رێیا باڤ و باپیرێن خوە بوونە خوەدانێ ڤێ مافێ، ڤێ زارۆکێن مە و زارۆکێن زارۆکێن مە ژی ببن خوەدان ھەمان ماف. مافێ نەتەوە و ناسنامەیا نەتەوی ب ت ئاوایی نایێ ھلوەشاندن و ت کەس ژی نکارە ڤێ مافێ ھان ئینکار بکە، چاوە ژنەک نکارە ژنبوونا خوە ئینکار بکە، چاوە مێرەک نکارە مێرانتیا خوە ئینکار بکە ھەر ب ڤێ ئاوایی ت کەس نکارە نەتەوە و ناسنامەیا نەتەویا خوە ئینکار بکە.
پەیوەندیەکە بھێز د ناڤبەرا ناسنامەیا نەتەوی و وەلاتی بوونێ دە ھەیە. ھەروھا جوداتیەکە گەلەک گرینگ و بالکێش ژی د ناڤبەرا وەلاتی بوون و ناسنامەیا نەتەوی دە ھەیە، مرۆڤ دکارە وەلاتی بوونا خوە ئانژی ناسنامەیا وەلاتی بوونا خوە بگوھرە لێبەلێ ب ت ئاوایی نکارە ناسنامەیا نەتەویا خوە بگوھرە.
نەتەوە و ناسنامەیا نەتەوی ب ت ئاوایی ژ ناسنامەیا وەلاتی بوون ئانژی ژ ناسنامەیا گرێدایی بوون ب بیردۆزیەکی رە نایێ فەدا کرن. ژبەر کو، بیردۆزی ڤێ جا ئۆلی بە ئانژی ھزری و سیاسی بە ژ ئالیێ مرۆڤ ڤە ھاتیە چێکرن و مرۆڤ دکارە ئەڤ بیردۆزی بگوھرە، لێبەلێ نکارە نەتەوە و ناسنامەیا نەتەوی بگوھرە، ناسنامەیا وەلاتی بوونێ ژی ھەر وسایە مرۆڤ دکارە ڤێ ناسنامەیێ کەنگی بخوازە بگوھرە لێبەلێ گوھەرنا نەتەوە و ناسنامەیا نەتەوی نە مکونە، مرۆڤ دەما کو دمرێ ژی ھەر ب ھەمان ناسنامەیا خوەیا نەتەوی دمرە.
کوردەک دکارە ببە وەلاتیێ وەلاتەکی ئەرەبی ئانژی وەلاتەکە دن لێبەلێ ب ت ئاوایی کوردەک نکارە ببە ئەرەبیا ببە فارس، ترک ئانژی چەرمەسوور. ھەر وسا ترکەک، فارسەک ئانژی ئەرەبەک دکارە ببە وەلاتیێ کوردستانێ لێبەلێ نکارە ببە کورد.
ناسنامەیا نەتەوی ب ژدایک بوون ل وەلاتەکی نایێ بدەست خستن، بۆ نموونە ئەرەبەک کو ژ دایک و باڤەکی ئەرەب ل ھەولێرێ، سنە، دیاربەکر ئانژی قامیشلۆیێ ژ دایک ببە، دبە وەلاتیەکی کوردستانی لێبەلێ نابە کورد.
نەتەوە و ناسنامەیا نەتەوی ب ت ئاوایەکی پەیوەندیا وان ب ئۆل و بیردۆزیا سیاسی ڤە تونەیە، یەک نکارە ژبەر بیردۆزیا ئیسلام، یەھوودیەت، مەسیھیەت ئانژی ھەر ئۆلەکە دن نەتەوە و ناسنامەیا خوەیا نەتەوی ئینکار بکە. ھەروھا کەس نکارە کەس نکارە  نەتەوە و ناسنامەیا خوەیا نەتەوی ژ وان بیردۆزیان رە فەدا بکە و بێژە ژبەر کو ئیسلامم ئانژی ژبەر مەسیھی یان یەھوودیمە ئەز ئینکارا کورد بوونا خوە دکم. ژبەر ئەڤ بیردۆزیێن ھان ئەلاقەداری ئەخلاق و ھزرا مرۆڤیا لھەمبەر ژیانێ نە و ژ ئالیێ مرۆڤان ڤە ھاتنە چێ کرن لێبەلێ نەتەوە و ناسنامەیا نەتەوی ژ دەرڤەیا ئیرادەیا مرۆڤانە و تێکەلداری ھەبوون و نەبوونا مرۆڤاتیێیە.
نە ئیسلامیەت نەژی مەسیھیەت و یەھوودیەت و نە ژی بیردۆزیێن دنیێن ئۆلی ب ت ئاوایی نکارێن نونەراتیا نەتەویا ناسنامەیا نەتەوی بکن، ژبەر کو، مرۆڤ ئازادە دکارە یەک ژ وان بیردۆزیان ژ خوە رە ھلبژێرە لێبەلێ مرۆڤ نکارە نەتەوە و ناسنامەیا نەتەوی ھلبژێرە.
ل کوردستانا مە دە یەک پێکاتەیا ئەتنیکی و نەتەوی ھەیە، ئەو ژی کوردە، پێکھاتەیێن دنیێن ئۆلی وەکە مەسیھی، یەھوودی، زەردەشتی، مسلمان، ئیزدی، بەھایی، کاکەیی و ھود… بەریا کو وەکە پێکھاتەیەکی ئۆلی وەرن دامەزراندن وەکە پێکھاتەیەکە نەتەوی ھەبوونا وان ھەبوویە و پشت رە ئەو بیردۆزیێن ھان ژ خوە رە کرنە پرەستیژ. لەورە تەڤاھیا ئەندامێن وان پێکھاتەیێن ئۆلی بنگەھەکە وانیا سەرەکە ھەیە ئەو ژی بنگەھا نەتەوە و ناسنامەیا نەتەویە کو ئەو ژی نەتەوەیا کوردە.
ل سەر ڤێ ئەساسێ لازمە ئەم ب ڤێ رەنگی پێناسەیا نەتەویا کورد بکن: گەلێ کورد ئەو نەتەوەیە کو زێدەتر ژ ٢٧١٤ سالە خوەدان شارەستانی، دیرۆک، ئەردنگاری، زمان، چاند و رێچکا ژیانێیە، ئەڤ نەتەوە د ناڤا خوە دە چەندین پێکھاتەیێن دنیێن ئۆلی و بیردۆزی ھەمبێز کریە کو مەزنترینا وان بیردۆزیا ئیسلام و مەسیھیەتێیە. نەتەوەیا کورد و ناسنامەیا نەتەوییا کورد ھەر چقاس ھاتبە ئینکار کرن ژی لێبەلێ ھەرتم خوە پاراستیە و نھا ل سەراسەرێ جیھانێ دە نێزی ٤٦ ملیۆن کەس ھلگرێن ڤێ ناسنامەیێ نە.
بەریا کو ئەز مسلمان بم ئانژی بەریا کو ئەز مەسیھی ئان یەھوودی ئان زەردەشتی بم ئەز کوردم خوەدان ناسنامەیا نەتەویا کوردی مە، پشت رە من بیردۆزیەک بۆ ئۆرگانزە کرنا ژیانا خوە و دەستنیشان کرنا پیوەرێن ئەخلاقا خوە ھلبژارتیە.

کێشە و پرسێن سەرکەیێن گەلێ کورد و جڤاکا کورد

ھچ خوەداوەندەک نکارە ھەبوونا نەتەویا کورد و ھەبوونا پرسا کوردی ئینکار بکە، ژبەر کو، ئەو ھەر دو راستیێن بەرچاڤن و دیرۆکا نڤیسکییا مرۆڤاھی شاھێدێ ھەبوونا نەتەویا کورد و دۆزا کوردە.
راستە کێشە و پرسەکە گرینگ ل جیھانێ دە ھەیە و ناڤێ ڤی دۆزا کورد ئانژی پرسا کوردە، دبە ھەر کەس بزانبە، ئەڤ پرس نە پرسەکە ئۆلی ئانژی نە پرسا داگیرکرنا ئاخا تو کەسی و خوارنا مافێ تو کەسیە، ئەڤ پرس پرسەکە نەتەویە و چارچۆوەیا ڤێ ھەبوون و نەبوون، مان و نەمانا نەتەوە و ناسنامەیا نەتەویە. زێدەتر ژ ٢٠٠ سالانە کو گەلێ کورد بۆ پاراستنا ھەبوونا  خوە و ناسنامەیا خوەیا نەتەوی بەدەلێن گەلەک مەزن دایە، قۆربانیێن گەلەک گرینگ دایە، راستی کۆمکوژی، ئەنفال، کیمیاباران، کاوێل کرنا گوندان و ھەویردۆرا کوردستان و ب سەدان تەراژدیێن جور بجور ھاتیە، بەلێ ئەڤ ھەموو تشت ژبەر پاراستنا ھەبوونا نەتەوی ل سەر کورد ھاتنە مەشاندن ژبەر کو کورد داخوازا مافێن خوەیێن بنپێکری و داخوازا ناسنامەیا خوەیا نەتەوییا قەدەخە کری کریە.
راستە وەلاتێ مە ژ ئالیێ داگیرکەران ڤە ھاتە پارچەکرن و گەلێ مە ژی ژ ھەڤ ھاتە ڤەقەتاندن، ئەم گەلێ جاران دبژێن داگیرکەر، نەیار و کەدخوار ئەو بەلایا ھان سەرێ مە ئانین، بەلێ راستە داگیرکەر، نەیار و کەدخوار وەلات دابەشکرن و گەل پارچە کرن لێبەلێ تاوانبارێ سەرەکەیێ ڤێ فەلاکەتا ھان ئەم بۆ خوەنە، ژبەر کو ئەگەر مە دەرفەت نادابا بێگۆمان ت داگیرکەر و کەدخوارەک ژی نکاریبە ئەڤ تراژەدیا ھان ل سەر مە و وەلاتێ مە سەپاندبا.
یەکەم پارچە بوون د ناڤا گەل و جڤاکا کورد دە ب ھاتنا ئیسلامیەت و قەبوول کرنا زۆرەکییا ئیسلامیەتێ ژ ئالیێ گەلێ کورد ڤە دەستپێ کر. ئیسلامیەت جڤاکا کورد و گەلێ کورد د بن ناڤێ چەندین پێکھاتەیێن ئۆلییێن وەکە سونە، شی، ئەلەوی، کاکەیی، ئیزدی و وەکە دن دابەش کر. ئەڤ دابەشکرنا ھان ھێدی ھێدی دەرفەت و زەمین بۆ لاواز کرنا گەل و ھەلوەستا نەتەوییا گەلێ کورد خوەش کر، پشتی دەرباسبوونا دەمەکە درێژ ب ئاوایەکی گشتی گەلێ کورد د وارێ جڤاکی دە ل سەر چەندین پێکھاتەیێن ئۆلی ھاتە دابەشکرن و ھێدی ھێدی شەر وان پێکھاتەیان ب ھەڤوودو رە دەستپێ کر.
پشتی دەستپێ کرنا شەرێ پێکھاتەیێن ئۆلی د ناڤا جڤاکا کورد دە، ڤێ جارێ داگیرکەر کو دیتن کورد ژ نەتەویەت و ناسنامەیا نەتەویا خوە دوور کەتیە و بوویە ئەسیرێ دۆگمایێن ئۆلییێن فەرزکری، دەست ب گۆر کرنا پرسا ئەشیری و پێش خستنا ناسنامەیا ئەشیری د ناڤا گەلێ کورد دە کرن، ژبەر کور داگیرکەر باش دزانیبوون ئەگەر چاندا جوداتیا ئۆلی و چاندا ئەشیری و بەرەژوەندیێن ئەشیری د ناڤا جڤاکا گەلێ کورد دە وەرن پێشدە خستن ڤێ دەمێ ڤێ کورد ھین زێدەتر ژ ناسنامەیا خوەیا نەتەوی دوور دکەڤە.
د داوی دەژی ھەروسا پێش ھات، کورد بوون قوربانا دۆگمایێن ئۆلی و چاندا ئەشیرەتپەرەستی،  ئەڤ راستیا ھان د دەما شەرێ چالدرانێ دە ب باشی ھاتە ئیسباتکرن، ژبەر کو ئۆسمانی و سەفەوی کو یەک سونە و ئەوێ دن ژی شیی بوو، ل سەر بەرەژوەندیێن خوە د ناڤا وەلاتێ مە دە بشەر ھاتن لێ مخابن باب و باپیرێن مە ژی ژبەر کو دبن باندۆرا دۆگمایێن ئۆلی دە مابوون بوون دو بەش و وەلات و بەرەژوەندیێن نەتەوی کرنا قوربانا ئۆل و قۆربانا سونە و شیتیێ. ژبەر ڤێ یەکێ پشتی شەرێ چالدرانێ وەلاتێ مە د وارێ جۆگرافی دە بۆ جارا یەکەم ھاتە دابەشکرن.
ئەڤ دابەشکرنا ھان ھەتا دەستپێکا سەدەیا ٢٠ان دۆم کر پشتی دەستپێ کرنا سەدەیا ٢٠ان ژی جارەکە دن داگیرکەر وەلات کرنا چار پارچە و دیرۆکا لەنەتییا رەشا بندەستیا کورد دەستپێ کرن و گەلێ کورد ژی دەست ب قۆربانی دان بۆ رزگاریا خوە کر.
پارچە کرن و بندەستیا کو ب ھاتنا ئیسلامیەتێ ل سەر گەلێ کورد و پشت رە ژی ب دابەش کرنا وەلات و ئاخا مە دەستپێ کر، بوو سەدەما دەرکەتنا چەندین کێشەیێن سەرکی د ناڤا جڤاکا کورد دە و ھەبوونا وان کێشەیان ھەتا ئیرۆ نەھێشتیە کورد ببە خوەدان یەکیتیەکە بھێزیا نەتەوی و ستراتەژیەکە بھێزیا نەتەوی پێش بخە.
ھەڤدەم داگیرکەر و نەیارێن گەلێ کورد ژبەر ھەبوونا وان کێشەیان کارینە گەلەک جاران ل ھەر چار پارچەیێن کوردستانێ بزاڤا رزگریخوازیا گەلێ کورد بفەتسینن. د ڤێ مانیفەستۆیا ھان دە ھەول ھاتیە دایین داکو ئەڤ کێشەیێن ھان ب ئاوایەکی بەرفرە وەرن رێز کرن داکو ئەم رەوشا خوە و جڤاکا خوە دبەر چاڤان رە دەرباس بکن و خوە ژ وان کێشەیێن کو ژ ئالیێ نەیاران ڤە ل سەر مە ھاتنە فەرزکرن رزگار بکن و یەکیتیا خوەیا نەتەوی ئاوا بکن و وەکە گەلێن دنیێن جیھانێ ببن خوەدان وەلات و دەولەتا خوەیا سەربخوە.
١-    بێگانەپەرەستی: یەک ژ کێشەیێن ھەری سەرەکەیا جڤاکا کورد و گەلێ کورد کو وەکە نەخوەشیا شێرپەنجەیێ ھاتە نھا بوویە سەدەما بندەستی و تەڤاھیا وان فەلاکەتێن کو ل سەر گەلێ کورد ھاتنە مەشاندن بێگانە پەراستیا گەلێ کوردە. داگیرکەر بۆکو بکاربن ب ئاسانی دەستھلاتا خوەیا زالمانە ل سەر گەلێ کورد بمەشینن و کوردستان داگیر بکن، نەخوەشیا بێگانەپەرەستی د ناڤا جڤاکا کورد دە بەلاڤ کرنە. ئەڤ نەخوەشی رێ لبەر گەلە شەرێن براکوژی و دەربەدەریا گەلێ کورد ڤەکریە، بۆ نمونە کوردێن ئیسلامی ھەرتم ژ ئالیێ داگیرکەران ڤە بۆ تەشھیر کرن ئانژی فەتساندنا کوردێن دن ھاتنە بکار ئانین و ئەڤ کوردێن ئیسلامی بۆ بدەست خستنا بەرەژوەندیێن وەلاتێن داگیکەر شەرێ کوردێن دن کرنە. ھەروسا کوردێن دن ژی ژ ئالیێ داگیرکەران ڤە ل ھەمبەر ھەڤ ھاتنە بکار ئانین و ئەڤ ژی نیشانەیا بھێز بوونا نەخوەشیا بێگانەپەرەستیا جڤاکا کور و خوە بکێم زانینا گەلێ کورد ل ھەمبەر داگیرکەرانە. ژ بەر ڤێ چەندێ دبە ئەم ڤەگەرن سەر رەسەن و راستیا خوە و جارەکە دن ب ت ئاوایی نەتەوە و ناسنامەیا خوەیا نەتەوی نەکن قوربانا بەرەژوەندیێن داگیرکەر و نەیاران.
٢-    ئۆل و نەتەوە: پرسا ئۆل و نەتەوە وەکە کێشەیەکە گریگن گەلەک زەرەر دایە گەلێ کورد و ناسنامەیا ڤییا نەتەوی، ژبەر کو مە ھەتا نھا نەتەوە و ناسنامەیا خوەیا نەتەوی کریە قوربانا ئۆل و ناسنامەیا ئۆلی. ئەڤ پرسگرێک رێ بۆ گەلەک فەلاکەتان ل سەر گەلێ کورد خوەش کریە، ناسنامەیا ئۆلی تشتەکە کو ژ ئالیێ مرۆڤان ڤە ھاتیە چێ کرن و پشتی کو مرۆڤ دگەھێژە تەمەنەکە دیار کری دبە خوەدانێ ڤێ ناسنامەیێ لێبەلێ ناسنامەیا نەتەوی مرۆڤ د ھەمان دەقیقەیێ دە کو ژ دایک دبە دبە خوەدانێ ڤێ. ژبەر ڤێ چەندێ لازمە ئەم وسا بھزرن کو ھەتا ئەم نەبن خوەدان ناسنامەیا نەتەوی نکارن ببن خوەدان ناسنامەیا ئۆلی، ناسنامەیا نەتەوی دکارە مە بکە خوەدان ناسنامەیا ئۆلی لێبەلێ ناسنامەیا ئۆلی نکارە مە بکە خوەدان ناسنامەیا نەتەوی. لەورە نابە ئەم جارەکە دن ناسنامەیا خوەیا نەتەوی و ھەبوونا خوەیا نەتەوی بکن قوربانا ئۆل ئانژی ناسنامەیەکە ئۆلی. لازمە بەریا ھەر تشتەکی ئەم ببێژن ئەم کوردێن پشت رە ئیسلامی ئانژی مەسیھی ئانگۆ یەھوودینە. نکارین بێژن ئەم ئیسلامینە لێبەلێ کوردێن، ئەو پێناسە کرنەکە شاشە و ب واتەیا ئینکار کرنا رەسەنا خوەیە و ئینکار کرنا رەسەن ژی د ئیسلامیەتێ دە تاوانەکە گەلەک مەزنە.
٣-    وەلات و یەکیتیا وەلات: کوردستان یەک وەلاتە، بزۆر و بێیی رەزامەندیا گەلێ کورد ھاتیە دابەشکرن، بکار ئانینا پەیڤێن کوردستانا ئیراق، کوردستانا سووریا، کوردستانا ئیران ئانژی کوردستانا ترکیەیێ پێیڤێن گەلەک شاشن، بکار ئانینا وان پەیڤان نیشانەیا قەبوولکرنا داگیرکەریا کوردستانێیە، ھەر کەس دنزانە کو کورد ل دژی پارچەبوون و دابەشکرنا وەلاتێ خوەیە، لەورە دبە ژ نھا و پێدە ئەم د شوونا وان پەیڤان دە پەیڤێن دنیێن وەکە کوردستانا رۆژھلات، باکوور، باشوور و رۆژاوایێ بکار بنن داکو داگیرکەر بزانبن کو ئەم ت جار قەبوول ناکن کو وەلاتێ مە پارچە بکن و وەلاتێ مە یەک پارچەیە.
٤-    نەبوونا یەکدەنگی و ئیتیفاقەکە نەتەوی: یەکە دن ژ کێشەیێن سەرەکییێن د ناڤا جڤاکا کورد دە نەبوونا یەک دەنگی د ناڤبەرا پارت و ئالیێن سیاسییێن کوردی و جڤاکا کورد دەیە. ژبەر نەبوونا یەک دەنگی ھەتا نھا نە جڤاکا کورد نەژی پارت و ئالیێن سیاسی نکارینە سیاسەت و ھەلوەستەکە یەکگرتییا نەتەوی رابەر بکن، لەورە ھەرتم ناکۆکی و ئالۆزی د ناڤبەرا پارت و ئالیێن سیاسی دە ھەبوونە و ئەڤ ئالۆزیێن ھان ژی باندۆر ل سەر جڤاکا کورد کرنە و پارچە بوونا جڤاکا کورد ھین ژی بھێزتر کرنە. دبە پارت و ئالیێن سیاسی و جڤاکا کورد د دەربارێ پرسێن ھەساس و پرسێن نەتەوی و نیشتمانی دە دەڤ ژ بەرەژوەندیێن بەرتەسک و بەرەژوەندیێن بچووکیێن خوە بەردن و بەرەژوەندیێن نەتەوی بخن پێشیا ھەر بەرەژوەندیەکە دن، ژبەر کو ئەگەر ئەم نکاربن بەرەژوەندیێن خوەیێن نەتەوی بپارزێن ڤێ دەمێ ئەم ب ت ئاوایی نکارن بەرەژوەندیێن پارتیێن خوە بپارێزن. رابەر کرنا یەک ھەلوەست ژ ئالیێ پارت، ئالیێن سیاسی و جڤاکا کورد ڤە دەربارێ پرسێن گرینگ و نەتەوی دە دبە سەدەما گوھەرتنا سیاسەتا داگیرکەر و نەیارانیا ل ھەمبەر گەلێ کورد ب گشتی. لازمە بۆ گوھەرتنا وان سیاسەتان ئەم وەکە کورد د دەربارێ پرسێن نەتەوی و پرسێن گرینگ دە خوەدان یەک دەنگ و یەک ھەلوەست بن، بۆ نموونە دبە بۆ جیھبجیھ کرنا مادەیا ١٤٠یا دەستوورا ئیراقێ نە تەنێ پارت و ئالیێن سیاسییێن باشوورێ کوردستانێ بەلکو دبە تەڤاھیا پارت و ئالیێن سیاسی و گەلێ کورد ل سەراسەرێ کوردستانا مەزن خوەدان یەک ھەلوەست بە ل بەرامبە بەخدایێ داکو ئەو ھەلوەستا ھان ببە ئالاوەکی زەختلێ کرنێ. ل ترکیە، ئیران و سووریایێ ژی دبە ھەر ب ھەمان ئاوایی ئەم خوەدان یەک ھەلوەست بن، ژبەر کو ھەتا جوداتی د ھەلوەستا ما دە ھەبە ڤێ داگیرکەر سیاسەتێن خوە ل سەر کورد و کوردستانێ بدۆمینن. ژ ئالیەکە دن ڤە ئەگەر ئەم نەبن خوەدان یەک ھەلوەست ڤێ دەمێ ل سەر ئاستا ناڤنەتەوی و ھەرێمی دە ئەم نکارن پارێزگاریا بەرەژوەندیێن خوەیێن نەتەوی بکن و نکارن دیپۆلماسیەتەکە نەتەوییا کوردی بپێش بخن.
٥-    ناکۆکیێن پارت و ئالیێن سیاسییێن کوردستانێ:  ھەر چەند دبە ل ھەمبەر خەبات و تێکۆشان و قوربانی دانا پارت و ئالیێن سیاسییێن کوردستانێ دە ئەم ب رێزداری تەڤبگەرن لێبەلێ راستیەکە گرینگ ژی ھەیە کو نابە ت جاری ژبیر بن. ئەڤ راستی ناکۆکی و ئالۆزیێن ناڤبەرا پارت و ئالیێن سیاسییێن کوردستانێیە، ئەڤ ناکۆکی نەتەنێ بوونە سەدەما شەرێن براکۆژی ل ھەر چار پارچەیێن کوردستانێ دە بەلکو دەرفەت بۆ داگیرکەر و نەیاران ژی خوەش کرن داکو ھین زێدەتر باندۆرا خوە ل سەر گەلێ کورد بکن و دەستھلاتا خوە ھین زێدەتر ل سەر کوردستانێ فەرز بکن. ژ دەستپێکا دیرۆکێ ھەتا نھا پارت و ئالیێن سیاسییێن کوردستانێ ب رێزداری ل ھەمبەر ھەڤوودو تەڤ نەگەریانە و ھەرتم ب ئاوایێن جوربجور شەرێ ھەڤوودو کرنە. دیرۆکا سەدسالا ٢٠ان و دیرۆکا دەستپێکا سەد سالا ٢١ان ئەڤ ناکۆکی و ئالۆزیێن ھان ب ئاوایەکی بەرچاڤ ئەشکەرە کرنە لەورە نە پێویستە دوبارە برینێن گەلێ کورد ڤەکن، ژبەر ڤێ چەندێ پێویستە پارت و ئالیێن سیاسییێن کوردستانێ ب ئاوایەکی جدی و ئەشکەرە داخوازا لێبوورینێ ژ گەلێ کورد بکن و سۆز بدن گەلێ کورد کو جارەکە دن ژبەر بەرەژوەندیێن خوە ئێریشی ھەڤوودو ناکن و بەرەژوەندیێن نەتەوی و نیشتمانی دخن سەر ھەر تشتەکە دن و بۆ بدەست خستنا ئارمانج و مافێن نەتەوی ھەول و تێکۆشینا خوە ددۆمینن.
٦-    زمانێ کوردی: مخابن ھەر چەند زمانێ کوردی یەک ژ زمانێن کەڤنار و زەنگینیا جیھانێیە لێبەلێ ژبەر سیاسەتێن شاشیێن پارت و ئالیێن سیاسی،یێن رەوشەنبیرین کورد و سیاسەتێن داگیرکەران ئەڤ زمانێ ھان ب ئاوایەکی بەر چاڤ ھاتیە لاوازکرن. داگیرکەر ژ ئالیەکی ڤە ب ھەر ئاوایی ھەول بۆ قەدەخە کرنا زمانێ کوردی دانە ژ ئالیەکە دن ڤە ژی پارت و ئالیێن سیاسییێن کوردی بۆ پاراستنا زمانێ کورد ت ھەولدانەکە گرینگ نیشان نەدانە، زێدەتر ژ وان ژی رەوشەنبیرێن کورد ھەر یەک ل گۆر بەرەژوەندیێن خوەیێن فەردی و ھەروھا ئەڤ پەرگالا کو د وارێ مالی دە ھەڤکاریا ڤی کریە، ل ھەمبەر زمانێ کوردی تەڤ گەریایە.  ژبەر ڤێ چەندێ ھەتا نھا مە نکاریە زمانەکی یەکگرتی و ھەڤبەش ئامادە بکن و ل گۆر ڤێ زمانێ ھان کارووبارێن خوە بمەشینن. رەوشەنبیرێن مەیێن ل ھەر چار پارچەیێن کوردستانێ ھەر چەند ب ناڤ رەشەنبیر بن لێبەلێ ت خزمەتەکە گرینگ پێشکێشی زمانێ کوردیێ یەک گرتی نەکرنە مخابن ھەرتم د چارچۆوەیا سیاسەتێن داگیرکەران دە ل ھەمبەر زمانێ کوردیێ یەکگرتی تەڤ گەریانە و پرۆپاگەندەیا ڤێ یەکێ کرنە کو چێ کرنا زمانەکە یەکگرتییا کوردی تشتەکە کو نەممکونە. ئەو ھەلوەستەکە شاش و دوور ژ راستیێیە، زمانێ کوردی ھەر چەند خوەدان ٢٢ زاراڤە و دەڤۆکان ژی بە، کو ئەڤ یەک ژی نیشانەیا زەنگینبوونا زمانێ کوردیە، گەلەک گۆناجاڤە بۆ چێ کرنا زمانەکە یەکگرتی. ئەم دکارن ب تەنێ د ناڤبەرا ٥ بەشێن سەرەکەیێن زمانێ کوردی دە( ھەورامی، سۆرانی، کرمانجی، زازاکی و لۆری) زمانەکی وسایا یەکگرتی ئامادە بکن کو کەس باوەر نەکە، ژبەر کو ھەر چەند ھنەک جوداتی د ناڤبەرا وان ھەر ٥ بەشان دە ھەبێ ژی لێبەلێ بنگەھ و چاڤکانیا وانیە سەرەکەیە چاڤکانیە. لێ مخابن ل رۆژلاتێ فارسی و ل باشوور و رۆژاوا ئەرەبی و ل باکوور ژی ترکی ب رێیا رەوشەنبیرێن کورد باندۆرەکە گرینگ ل سەر زمانێ کوردی کریە. مخابن ھەتا ئیرۆ چەند رەوشەنبیرێن مەیێن ل باشوور، رۆژھلات ئانژی ل باکوور و رۆژاوایێ کوردستانێ ھەر چەند بتەنێ زاراڤا ئانژی دەڤۆکا خوە دزانن و چەند پەیڤەکە دن ژی ب زمانەکە داگیرکەران دزانن لێبەلێ ھیایا وان ژ زاراڤە و دەڤۆکێن دنیێن زمانێ کوردی تونەیە لەورە ھەرتم ب ئاوایەک کو خزمەتا بەرەژوەندی و سیاسەتێن داگیرکەران بکن پرۆپاگەندەیا ڤێ یەکێ کرنە کو نە ممکونە کورد بکارێ ببە خوەدان زمانەکی یەک گرتی، بێ

Tevlîker

Erdelan Goran
Erdelan Goran

Berfirehî

Nivîsên Dawî

دامه‌زراندنی ده‌وڵه‌ت مافی تاكه‌ كه‌س و لایه‌نێك نیه‌ و ئه‌ركی سه‌رشانی هه‌موومانه‌ نه‌زهه‌ت حالی
Slider

دامه‌زراندنی ده‌وڵه‌ت مافی ..

07.04.2017 22:04    Rewşenbir

دامه‌زراندنی ده‌وڵه‌ت مافی تاكه‌ كه‌س و لایه‌نێك نیه‌ و ئه‌ركی سه‌رشانی هه‌موومانه‌ نه‌زهه‌ت حالی جێگای دڵگرانیە تائیستاش هه‌ندێ كه‌س هه‌ن له‌و كوردستانه‌ ، به‌ دروستی له‌ پێگه‌ و پایه‌ی به‌رزی ئێستای گه‌..

Bixwîne
      88
ڕۆژی زمانی دایک، ڕۆژی زمانی زگماکی:  بفەر دەزانم  لە ڕۆژی زمانی دایک دا کورتە باسێک لە ژیانی خۆمەوە بگێرمەوە کە هاوپەیوەندە بە زمانی دایکەوە: کاتێ مناڵ بووم زۆر ئارەزووم دەکرد پەرتووک و نووسراوەکان دە دەست وەردەم، بەتایبەت  کتێبی ئەرەبی (عەرەبی) لە تەمەنی
زمانناسی

ڕۆژی زمانی دایک، ڕۆژی زمانی..

21.02.2017 22:49    Maaf Barzani

ڕۆژی زمانی دایک، ڕۆژی زمانی زگماکی: بفەر دەزانم  لە ڕۆژی زمانی دایک دا کورتە باسێک لە ژیانی خۆمەوە بگێرمەوە کە هاوپەیوەندە بە زمانی دایکەوە: کاتێ مناڵ بووم زۆر ئارەزووم دەکرد پەرتووک و نووسراوەکان دە دەست وەردەم، بەتایبەت  کتێبی ئەرەبی (عەرەبی) لە تەمەنی حەوت هەشت ساڵیدا دەستم بە خوێندنەوە کرد، سەرەتا لە زمانی ئەرەب..

Bixwîne
      1428
ئه‌مریكا، كورد و داهاتووی سووریا
سیاسەت

ئه‌مریكا، كورد و داهاتووی س..

02.02.2017 16:54    Erdelan Goran

ئه‌مریكا، كورد و داهاتووی سووریا له‌ سه‌ره‌تای شه‌ڕی سووریادا ئیداره‌ی پێشووی ئه‌مریكا به‌ سه‌رۆكایه‌تی باراك ئۆباما وه‌كو پێویست رۆلی خۆی له‌ سووریا نه‌گێڕا، بۆیه‌ رێگا بۆ چه‌ند وڵاتێك وه‌كو ئێران، توركیا، رووسیا و وڵاتانی سوننه‌ مه‌زهه..

Bixwîne
      116